Jaki wybrać materiał na więźbę dachową?

Jaki wybrać materiał na więźbę dachową?

Więźba dachowa jest jednym z najbardziej skomplikowanych systemów konstrukcyjnych w budynku jednorodzinnym. Musi być odpowiednio zaprojektowana, tak aby skutecznie przenosić obciążenie własne, pokrycia dachowego, opadów oraz wiatru. Do jej wykonania należy użyć wysokiej jakości materiały, tak aby była stabilna i trwała. Jaki materiał na więźbę dachową będzie najlepszy? Podpowiadamy!

W Polsce obowiązują konkretne regulacje prawne, które mówią o tym, jakie materiały należy użyć do wykonania więźby dachowej, aby ta wytrzymała przez długie lata. W praktyce najczęściej wykorzystuje się drewno lub stal. Decyzja o wariancie, na jaki się zdecydujemy, jest w dużym stopniu uzależniona od tego na jaki projekt domu się zdecydujemy. To od niego zależy stopień skomplikowania konstrukcji, a także koszt inwestycji.

Więźba dachowa - jaki gatunek drewna wybrać?

Drewno konstrukcyjne, jak sama nazwa wskazuje, wykorzystywane jest do stworzenia konstrukcji budynku, dlatego nie mogą być nim przypadkowe gatunki drzew. Aby surowiec nadawał się do użycia, musi cechować się odpowiednimi właściwościami.

Kluczowe znaczenie ma tutaj trwałość, wytrzymałość, twardość, odporność na rozciąganie i ściskanie, sprężystość, odpowiednia wilgotność. Dodatkowo drewno konstrukcyjne nie może posiadać żadnych wad takich jak np. sęki. Wśród rodzimych gatunków, które wykorzystuje się jako drewno na dach, wyróżniamy:

  • sosna – najczęściej wykorzystywany gatunek do budowy konstrukcji. Sosna nie ulega wypaczaniu w procesie suszenia, ze względu na częstą przypadłość, jaką jest sinizna, wymaga jednak głębokiej impregnacji. Gatunek ten wykorzystywany jest również do wykonania podłóg oraz stolarki drzwiowej i okiennej.
  • świerk – nie jest tak popularny, jak sosna, ale jest drugim najchętniej wybieranym gatunkiem do budowy konstrukcji. Świerk wymaga starannego wysuszenia, jak również dokładnej impregnacji, jeśli ma być wykorzystywany w warunkach zewnętrznych. Często służy do wykonania okładzin i schodów.
  • modrzew – spośród wymienionych drewno pozyskane z modrzewia cechuje największa twardość, dlatego idealnie nadaje się na drewno konstrukcyjne. Zawiera dużą zawartość żywic, więc jest odporne na wilgoć i wodę. Modrzew często służy także jako materiał wykończeniowy.
  • jodła – w porównaniu do reszty w jodle zawartość żywic jest dużo mniejsza, dlatego celem ochrony przed zawilgoceniem należy ją zaimpregnować. Cechuje ją duża sprężystość, co może prowadzić do wypaczania drewna podczas suszenia. Wykorzystywana przede wszystkim jako drewno konstrukcyjne.

Świerk czy sosna – nadal nie wiesz, jakie drewno wybrać? W dalszej części artykułu znajdziesz wskazówki, na co zwrócić uwagę, wybierając drewno, co powinno ułatwić Ci podjęcie decyzji.

Jeśli planujesz więcej elementów drewnianych w swoim dom, dowiedz się, w jaki sposób je impregnować: W jaki sposób zabezpieczyć drewno, aby służylo przez lata?

Więźba dachowa - jaki materiał wybrać

Jakie są najpopularniejsze materiały na więźbę dachową?

Nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, jakie drewno na więźbę kupić. Za wyborem każdego z materiałów przemawiają inne argumenty, dlatego swój wybór trzeba dobrze przemyśleć. Materiały na więźbę dachową, które cieszą się największą popularnością to:

  • tradycyjna tarcica – jest to najtańszy, a przez to najpopularniejszy materiał na więźbę dachową. Ze względu na sposób wycięcia z pni drzew dostępna jest tarcica o kwadratowym przekroju i przekroju prostokątnym. Drewno powinno mieć poniżej 20% wilgotności. Ponadto musi być bez wad i z jak najmniejszą liczbą sęków. Tarcica musi zostać odpowiednio zabezpieczona przed ogniem, grzybami i owadami. Najlepsza jest tarcica suszona, mokra może doprowadzić do obniżenia izolacyjności wełny mineralnej,  poskręcania się krokwi czy popękania płyt gipsowo-kartonowych.
  • drewno KVH – to drewno suszone komorowo do ok. 16% i czterostronnie strugane. Cechuje się dobrą wytrzymałością, ma mało sęków, nie wypacza się i nie zawiera żywicy. `Drewno KVH nie ulega deformacjom i można z niego stworzyć elementy o długości nawet do 16 m. Wykorzystywane jest na dużych powierzchniach połaci i skomplikowanych więźbach.
  • drewno BSH – to drewno klejone warstwowo z pojedynczych deseczek (lameli) i łączone na długości na mikrowczepy. Jest suszone komorowo na ok. 15% wilgotności, fazowane i czterostronnie strugane. Drewno BSH to doskonała alternatywa dla stali i żelbetu. Charakteryzuje się wysoką stabilnością wymiarową i stosunkowo małą skłonnością do powstawania rys i pęknięć.
  • belki dwuetowe – do ich wykonania wykorzystuje się drewno konstrukcyjne. Górne i dolne pasy wykonuje się z drewna iglastego suszonego przemysłowo i łączonego na mikrowczepy, z kolei na środniki stosuje się płyty pilśniowe twarde lub OSB/3. Do wykonania belek wykorzystuje się wodoodporne kleje, dlatego osiągają najwyższą sztywność i zapewniają stabilność wymiarów. Nawet przy dużych rozmiarach mają nieduży ciężar własny, dzięki czemu konstrukcja dachu jest lekka, a jej montaż nie wymaga użycia dźwigu.

Przeczytaj też: Jakie drewno wybrać na elewację i jak je zamontować?

Na co warto zwrócić uwagę przy wyborze drewna na więźbę dachową?

Kluczowe znaczenie przy wyborze drewna na więźbę dachową mają jego parametry. Należy upewnić się, że wilgotność drewna konstrukcyjnego jest odpowiednia oraz czy nie ma zbyt dużej ilości sęków, pęknięć oraz śladów działalności szkodników. Występowanie defektów sprawia, że drewno nie może być wykorzystane do wykonania konstrukcji dachu.

Niebagatelne znaczenie ma także klasa drewna oraz to, w jaki sposób było ono przechowywane. Naszej uwadze nie powinno umknąć również oznaczenie drewna, które daje gwarancje, że spełnia podstawowe normy jakości.

Jakie są klasy drewna i jak je odczytywać?

O klasie decyduje jakość i wytrzymałość sortowanego drewna. Dla najczęściej wybieranego materiału konstrukcyjnego, jakim jest tarcica, obowiązuje czterostopniowa klasyfikacja jakości – od I do IV. W praktyce im wyższa klasa, tym drewno ma mniej wad budowy i obróbki oraz sęków.

W tartakach drewno oznacza się kolorowymi kropkami, które oznaczają przynależność do konkretnej klasy. I tak w zależności od klasy wyróżnia się następujące oznaczenia:

  • klasa I – kolor niebieski,
  • klasa II – kolor zielony,
  • klasa III – kolor czerwony,
  • klasa IV – kolor żółty,

Najpopularniejsza do zastosowania konstrukcyjnego jest klasa II.

W projektach budowlanych określana jest także klasa wytrzymałościowa drewna. Gatunki iglaste uszeregowane zostały w klasach C14, C16, C18, C20, C22, C24, C27, C30, C35, C40, C45 i C50, natomiast liściaste: D18, D24, D30, D35, D40, D50, D60 i D70. Cyfra oznacza wytrzymałość na zginanie drewna o wilgotności równej 12%. Im wyższa jest cyfra w wymienionych oznaczeniach, tym drewno jest bardziej wytrzymałe. W budownictwie jednorodzinnym najczęściej zastosowanie znajduje drewno klasy C27, C30, C35 i czasem jeszcze C40.

Nie przegap: Rodzaje dachów – poznaj wszystkie możliwości

Jaka powinna być odpowiednia wilgotność materiału?

Drewno na więźbę dachową powinno cechować się wilgotnością od 15% do 18%. Górną granicą, po której przekroczeniu drewno kategorycznie nie może być wykorzystane do wykonania konstrukcji więźby, jest 24%. Dla porównania świeże ścięte drewno ma wilgotność rzędu 60-70%.

Dobrze wysuszone drewno jest o ponad 50% bardziej wytrzymałe od wilgotnego. Ryzyko pękania w jego przypadku jest stosunkowo niewielkie, a w dodatku nabiera stabilności wymiarowej. Warto jednak zaznaczyć, że dobrej jakości drewno, suszone komorowo, czterostronnie strugane i odpowiednio zaimpregnowane jest dużo droższe od świeżo ściętej tarcicy. Ale z drugiej strony jest też bardziej wytrzymałe i trwalsze.

Stopień suchości drewna można sprawdzić przy pomocy wilgotnościomierza. Dostępny jest on w każdym tartaku, trudniej o niego za to w sklepie budowlanym. Pomiaru należy dokonać zarówno na powierzchni zewnętrznej drewna, jak i na jego przekroju poprzecznym. Jeśli okaże się, że poziom wilgotności na powierzchni zewnętrznej drzewa jest podwyższony, można je odpowiednio dosuszyć, składając pod zadaszeniem.

Jak przechowywać drewno na więźbę dachową?

Okazuje się, że w kontekście jakości drewna ogromne znaczenie ma też sposób jego przechowywania. Dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na sposób układania elementów drewnianych. Nieodpowiednie ułożenie może bowiem doprowadzić do powstania odkształceń.

Tarcia nie powinna być układana bezpośrednio na gruncie, na betonowych posadzkach ani w pobliżu innych źródeł wilgoci. Dla bezpieczeństwa warto zastosować przekładki między warstwami kolejnych belek. Takie ułożenie zapewnia tarcicy właściwą wentylację. Dodatkowo drewno nie może być wystawione na długotrwałe działanie promieni słonecznych. Przestrzegając powyższych wskazówek, można pozyskać materiał o właściwych parametrach, nadający się do wykonania konstrukcji.

Kiedy zastosować drewno klejone na więźbę dachową?

Do wykonania więźby dachowej wykorzystuje się również drewno klejone. Powstaje ono ze sklejenia ze sobą kilku warstw podłużnych listewek drewnianych lub pasków forniru. Po złączeniu drewno jest czterostronnie strugane, frezowane i impregnowane.

Do czego wykorzystuje się drewno klejone? Najczęściej do wytworzenia elementów konstrukcyjnych o nietypowych kształtach. Takie drewno cechuje wyższa wytrzymałość niż w przypadku tarcicy, dodatkowo wykonane z niego konstrukcje nie ulegają wypaczeniu. Cena drewna klejonego jest dość wysoka, a elementy z niego wykonywane są wyłącznie na zamówienie.

Jak impregnowane jest drewno na więźbę dachową?

Dla lepszej trwałości drewno należy odpowiednio zaimpregnować. Bez odpowiedniego zabezpieczenia tarcica będzie podatna na działanie ognia, zagrzybienie czy atak szkodników. Co więcej, niezaimpregnowane drewno szybko straci nośność i ulegnie degradacji.

Jedną z metod impregnacji jest zanurzenie drewna w impregnacie na wiele godzin. Tańszą, ale jednocześnie mniej skuteczną alternatywą jest malowanie belek impregnatem. Przy drugiej opcji należy pamiętać, że dla najlepszych rezultatów impregnat powinien zostać nałożony w co najmniej trzech warstwach. Jest to niezwykle istotne, gdyż jedna warstwa, choć nada powierzchni barwy, to jej odpowiednio nie zabezpieczy.

Jak sprawdzić, czy belki zostały odpowiednio zaimpregnowane, czy tylko pomalowane? W tym celu należy obejrzeć przekrój danego elementu. Kolorem powinien być zarówno wierzch, jak i większa część jego powierzchni.

Ten artykuł może Cię zainteresować: Jakie są rodzaje więźb dachowych?

Co oznacza znak zgodności CE?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, by drewno w ogóle mogło zostać wprowadzone do obrotu, tartak musi wdrożyć system Zakładowej Kontroli Produkcji, której potwierdzeniem jest znak zgodności CE. Symbol ten potwierdza, że materiał jest zgodny z dyrektywami Unii Europejskiej i jednocześnie daje gwarancje, że wyrób pozytywnie przeszedł specjalistyczne badania i spełnia przewidziane dla niego podstawowe normy jakości i bezpieczeństwa.

Znak CE nie musi być umieszczony na każdym elemencie. Wystarczy, że potwierdzenie zgodności znajdzie się w dokumentacji, gdzie wymieniona będzie szczegółowa liczba i rodzaj dostarczonych elementów konstrukcyjnych. Drewno bez znaku CE nie powinno być sprzedawane, a tym bardziej wykorzystywane jako drewno konstrukcyjne.

Więźba dachowa - jaki materiał wybrać

Montaż więźby na budynku krok po kroku

Zanim przystąpimy do wyznaczenia i montażu więźby dachowej, należy zweryfikować wymiary obiektu na poziomie oparcia dachu. Montaż rozpoczyna zamocowanie murłaty, jednak zanim murłata zostanie umocowana, musi zostać odizolowana od wieńca żelbetonowego przy pomocy warstwy papy. Do montażu murłaty wykorzystuje się pręty gwintowe, które zatapia się i zamocowuje w wieńcu. Istotna jest tutaj średnia użytych prętów i sposób ich mocowania, który powinien być zgodny z projektem.

Kolejność działań musi być zgodna z projektem. Zwykle kolejnym krokiem jest zamontowanie belek podwalinowych, słupów oraz płatwi. Potem następuje kolejno montaż krokwi skrajnych, narożnych, koszowych i pozostałych. Mocując krokwie do murłaty, powinno się wyciąć w nich zacios. Krokwie muszą być odsunięte od ścian działowych, nie mogą się na nich opierać. Dodatkowo należy je starannie wypoziomować.

Od czego zależy proces montażu więźby na budynku?

Przebieg procesu montażu więźby dachowej w dużej mierze uzależniony jest od metody wykonania poszczególnych elementów. W przypadku wyboru tradycyjnej więźby może być on długotrwały i żmudny. Każdy kolejny element trzeba bowiem wycinać i dopasowywać na miejscu budowy.

Dodatkowo proces montażu mogą opóźnić niekorzystne warunki atmosferyczne czy błędy popełniane przez firmę budowlaną, gdyż każdy błąd wymaga korekty, a jej wykonanie trwa. Takie rozwiązanie ma jednak swoje plusy, a jednym z największych jest brak konieczności angażowania do budowy dźwigów, które są niezbędne przy montażu więźby prefabrykowanej.

Jaki jest czas montażu więźby dachowej?

Montaż więźby tradycyjnej, z uwagi na konieczność wykonania wielu połączeń, może trwać nawet kilka tygodni. W przypadku tradycyjnych projektow domów z dachem dwuspadowym czas trwania budowy wynosi ok. 2-3 tygodni. Ostateczny termin zależy też od doświadczenia ekipy montażowej.

Czas montażu więźby prefabrykowanej jest znacznie krótszy niż więźby tradycyjnej i pozwala na zakończenie tego etapu budowy nawet w ciągu jednego dnia. Istotne jest także to, że równolegle mogą być prowadzone inne prace budowlane, co skraca czas zakończenia całej inwestycji.

Jaki jest koszt montażu więźby dachowej?

Nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, ile kosztuje budowa dachu, w tym też jaka jest cena więźby dachowej. Każda inwestycja wymaga indywidualnych, konkretnych kalkulacji. Sama konstrukcja dachu, w zależności od jego rodzaju, wykorzystanych dachówek i materiałów izolacyjnych, może wynieść od 40 do nawet 50 tysięcy złotych.

Jak widać, koszty całego przedsięwzięcia są dość spore, dlatego przed podjęciem ostatecznej decyzji warto dobrze przemyśleć, jakie rozwiązanie będzie dla nas najkorzystniejsze.

Autor artykułu

Podobne artykuły

Ogród i Taras
Palisada betonowa – jak wybrać odpowiednią palisadę do ogrodu?
Pokój dziecięcy
Pokój chłopca — jak go urządzić? Inspiracje
Projekt domu
Domek Brda — co warto wiedzieć o domku letniskowym typu Brda?
Ogród i Taras
Palisada betonowa – jak wybrać odpowiednią palisadę do ogrodu?
Pokój dziecięcy
Pokój chłopca — jak go urządzić? Inspiracje
Projekt domu
Domek Brda — co warto wiedzieć o domku letniskowym typu Brda?

Nowości w tej kategorii

Dach
Gont bitumiczny – instrukcja montażu gontów bitumicznych
8 lutego 2021 r. Diana Pidlesetska

Gont bitumiczny – jakie zastosowanie ma gont bitumiczny?

Gont bitumiczny to materiał pokryciowy, który znalazł szerokie grono odbiorców ze względu na wysoką trwałość, niską cenę i...

Dach
Krokwie – jak dobrać odpowiedni wymiar krokwi na dach?
21 stycznia 2021 r. Klaudia Spurgiasz

Krokwie – jak dobrać odpowiedni wymiar krokwi na dach?

Krokwie to zwykle drewniane belki, które podtrzymują całą konstrukcję dachu. Wspierają ją i przenoszą obciążenia, z którym...

Dach
Czy dachy solarne mogą być ekologiczne
7 stycznia 2021 r. Wojciech Rynkowski

Czy dachy solarne mogą być ekologiczne, ekonomiczne i jednocześnie eleganckie?

Kiedy w 2016 roku oglądałem Elona Muska zapewniającego, że już wkrótce na każ...

Dach
Kalenica - czym jest kalenica domu?
5 stycznia 2021 r. Klaudia Spurgiasz

Kalenica - czym jest kalenica domu i jakie funkcje pełni?

W Polsce zdecydowana większość dachów jest skośna. Pozwala to na łatwe pozbycie się śniegu czy wód deszczowych, które mogą...

Dach
Gont bitumiczny – instrukcja montażu gontów bitumicznych
8 lutego 2021 r. Diana Pidlesetska

Gont bitumiczny – jakie zastosowanie ma gont bitumiczny?

Gont bitumiczny to materiał pokryciowy, który znalazł szerokie grono odbiorców ze względu na wysoką trwałość, niską cenę i...

Dach
Krokwie – jak dobrać odpowiedni wymiar krokwi na dach?
21 stycznia 2021 r. Klaudia Spurgiasz

Krokwie – jak dobrać odpowiedni wymiar krokwi na dach?

Krokwie to zwykle drewniane belki, które podtrzymują całą konstrukcję dachu. Wspierają ją i przenoszą obciążenia, z którym...

Dach
Czy dachy solarne mogą być ekologiczne
7 stycznia 2021 r. Wojciech Rynkowski

Czy dachy solarne mogą być ekologiczne, ekonomiczne i jednocześnie eleganckie?

Kiedy w 2016 roku oglądałem Elona Muska zapewniającego, że już wkrótce na każ...

Dach
Kalenica - czym jest kalenica domu?
5 stycznia 2021 r. Klaudia Spurgiasz

Kalenica - czym jest kalenica domu i jakie funkcje pełni?

W Polsce zdecydowana większość dachów jest skośna. Pozwala to na łatwe pozbycie się śniegu czy wód deszczowych, które mogą...